Wat is een litteken?

Een litteken is een zichtbare afwijking die ontstaat bij herstel na een beschadiging in de huid, zoals na een ontsteking, acne, een operatie of brandwond. Tijdens het genezingsproces wordt de huid op die plek hersteld door bindweefsel, wat resulteert in littekenweefsel dat vaak minder soepel is dan de gewone huid. Hierdoor kan het litteken anders aanvoelen of ogen. Het is dan vaak roder, dikker, dunner en strakker dan de huid er om heen. Over het algemeen genezen littekens goed, in sommige gevallen echter geneest een litteken minder mooi en kan het vervelend aanvoelen. Er kan dan sprake zijn van een hypertrofisch, keloïd of atrofisch litteken.

In het kort

• Oorzaak: genezing na trauma (operatie, ongeval), ontsteking (acne), brandwond of huidaandoening.
• Vormen: hypertrofisch, keloïd, atrofisch (ingezonken), normaal uitrijpend litteken.
• Klachten: jeuk, pijn, verkleving/trek, minder mooi, soms bewegingsbeperking.
• Invloeden: leeftijd, erfelijkheid/huidskleur, plaats met veel spanning, infectie, zon.
• Behandeling: o.a. CO₂-laser, microneedling, littekenmassage, Plexr: vaak een combinatie van behandelingen.

Hoe ontstaat een litteken?

Littekens ontstaan wanneer de huid (dermis) is beschadigd. Het lichaam doorloopt drie genezingsfasen:

1. Reactiefase (dag 1–4): bloeding stopt, ontstekingscellen ruimen vuil en bacteriën op.
2. Regeneratiefase (dag 4–21): nieuwe bloedvaatjes en granulatieweefsel vullen de wond, de huid sluit.
3. Rijpingsfase (6 mnd – 2 jaar): collageenvezels herschikken, litteken wordt doorgaans vlakker en soepeler, maar kan ook verdikken of inzinken.

Factoren die littekens beïnvloeden

• Leeftijd: jong (neiging tot dik bindweefsel) en ouder (tragere genezing) geven meer risico.
• Huidskleur & erfelijkheid: donkere huidtypen hebben vaker keloïd littekenvorming.
• Locatie & spanning: schouders, borst, rug en rondom gewrichten genezen vaker met verdikking.
• Wondcondities: infectie, weefselverlies of herhaalde irritatie verstoren de genezing.
• UV-blootstelling: maakt verse littekens donkerder en opvallender.

Soorten littekens

Hypertrofisch litteken

Een hypertrofisch litteken is verdikt, rood van kleur en ligt bovenop de huid. De littekenvorming blijft wel binnen de oorspronkelijke wondranden. Kan jeuken en pijnlijk zijn.

Keloïd

Een keloïd litteken is verdikt en groeit buiten de wondranden door. Deze littekens zijn vaak rood tot donker van kleur. Komt vaker voor bij donkere huidtypen en op jongere leeftijd.

Atrofisch (ingezonken) litteken

Deze littekens herken je aan kleine putjes of verzonken plekken, vaak na acne of waterpokken. Tijdens de genezing is er te weinig bindweefsel gevormd.

Normaal uitrijpend litteken

Een litteken dat goed herstelt, wordt na verloop van tijd (maanden tot 2 jaar) lichter en soepeler en geeft weinig tot geen klachten.

Welke klachten kunnen littekens geven?

• Jeuk, pijn, branderig of trekkerig gevoel
• Verkleefde huid of bewegingsbeperking (bijv. na brandwond of na bestraling)
• Cosmetische hinder: kleur- en structuurverschil
• Psychosociale impact: onzekerheid of vermijding

Zelfzorg & preventie

• Hygiëne & rust: volg wondinstructies, voorkom wrijving en trek niet aan hechtingen.
• UV-bescherming: SPF 50+ en bedekken gedurende minimaal 6–12 maanden om pigmentverstoring te voorkomen.
• Silicone (gel/pleister): helpt bij regulatie van hydratatie en druk, kan roodheid en verdikking verminderen.
• Vroege massage: zodra toegestaan, maakt het litteken soepeler en zorgt voor minder verklevingen.
• Algemene factoren: eet voldoende eiwitten, neem extra vitamine C en rook niet.

Behandelingen bij Ivy clinics

De optimale aanpak hangt af van type, leeftijd, kleur, dikte en plek van het litteken. Vaak adviseren we een combinatie van huidverzorging en cosmetische behandelingen voor het beste resultaat.

CO₂-laser (Youlaser MT)

Met de CO₂-laser verhitten en verdampen we fractiegewijs het littekenweefsel en stimuleren we zo de remodellering van het collageen. Verbetert textuur bij atrofische littekens, maakt verdikte littekens vlakker en vermindert roodheid.

Microneedling

Met microneedling maken we microkanaaltjes in de huid die het herstel activeren en de collageenaanmaak stimuleren. Bijzonder effectief bij (acne-)putjes en oppervlakkige oneffenheden in de huid.

Littekenmassage

Massage van het litteken verbetert de doorbloeding en vermindert pijn en verkleving. Dit is complementair aan andere behandelingen en zorgt voor betere resultaten.

Plexr soft surgery

Dit is plasmatechniek voor gecontroleerde huidcontractie en huidvernieuwing. Geschikt voor het behandelen van kleine, cosmetisch storende littekens.

Botox bij keloïd litteken

Botox kan helpen bij de behandeling van keloïde littekens door het remmen van de overactieve fibroblasten. Door de collageenaanmaak te remmen, kan het litteken dunner, minder rood en mooier genezen. Botox kan ook helpen bij het verlichten van hinderlijke symptomen zoals pijn en jeuk die vaak gepaard gaan met dit soort littekens.

Vergelijking behandelingen (kort overzicht)

*Dit is een indicatie. Exacte aantal en interval hangen af van littekenkenmerken en huidtype.

Wanneer (terug) naar de arts?

• Snel groeiend, pijnlijk of zeer jeukend verdikt litteken.
• Bewegingsbeperking.
• Donker wordend litteken, ondanks vermijden van de zon en goede skincare.
• Onzekerheid over de aard van het litteken of huidveranderingen.

Onze werkwijze

Onze huidtherapeuten zijn gespecialiseerd in het behandelen van littekens. Na een grondige analyse van het litteken, stellen we een passend behandelplan op en begeleiden je gedurende het hele traject.

1. Analyse: type, locatie, leeftijd en klachten van het litteken.
2. Plan: mono- of combinatiebehandeling, inclusief nazorg en zonadvies.
3. Evaluatie: meetbare voortgang (foto’s/metingen) en bijsturen waar nodig.

Wil je weten wat voor jouw litteken het meest effectief is? Plan een gratis en vrijblijvend adviesgesprek bij Ivy clinics.